استقرار دين ، و اينكه دين ثابت است ، و اقرار به ثبوت دين ، معنايش اين است كه دين هرگز متزلزل نمىشود ، و از قرارگاهى كه دارد سقوط نمىكند ، و اقرار به اين معنا ادا را به دنبال دارد ، و ادا هم عمل را . و اينكه فرمود : كار نيك در بى دينى پذيرفته نيست ، منظور از پذيرفته نشدن اين است كه در آخرت ثواب ندارد ، و يا اين است كه آن اثر نيكى كه عمل نيك و خداپسند بايد در دنيا در سعادت زندگى و در آخرت داشته باشد ، و صاحبش را به نعيم بهشت برساند ندارد . بنا بر اين حديث مورد بحث با احاديثى كه مىگويند كفار در مقابل حسناتشان به پاداشى از پاداشهاى دنيايى مىرسند ، و نيز با آيه شريفه : « فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ خَيْراً يَرَه » « 1 » كه بطور مطلق مىگويد : هر كس نيكى كند اثرش را مىبيند ، منافات ندارد . و در مجمع البيان « 2 » از ابى عبيده جراح روايت آورده كه گفت : به رسول خدا ( ص ) عرضه داشتم كدام يك از مردم در قيامت عذابى سختتر دارد ؟ فرمود : مردى كه پيامبرى را بكشد ، و يا مردى را به قتل برساند كه امر به معروف و يا نهى از منكر مىكند ، آن گاه اين آيه را تلاوت فرمود : * ( « الَّذِينَ يَكْفُرُونَ بِآياتِ اللَّه وَيَقْتُلُونَ النَّبِيِّينَ بِغَيْرِ حَقٍّ ، وَيَقْتُلُونَ الَّذِينَ يَأْمُرُونَ بِالْقِسْطِ مِنَ النَّاسِ » ) * ، آن گاه فرمود : اى ابا عبيده ! بنى اسرائيل در يك ساعت چهل و سه پيامبر را كشتند ، عابدان بنى اسرائيل كه اين را ديدند صد و دوازده نفر از آنان قيام نموده ، كشندگان انبيا را امر به معروف و نهى از منكر كردند ، و بنى اسرائيل همه آنان را تا آخر روز به قتل رساندند ، و آيه نامبرده راجع به اين واقعه است . مؤلف : اين معنا در الدر المنثور هم از ابن جرير ، و ابن ابى حاتم از ابى عبيده ، روايت شده است « 3 » . و در الدر المنثور كه ابن اسحاق ، و ابن جرير ، و ابن منذر ، و ابن ابى حاتم ، از ابن عباس روايت كرده‌اند كه گفت : روزى رسول خدا ( ص ) در بيت المدراس « 4 » بر جماعتى از يهود درآمد ، و ايشان را به سوى خدا دعوت فرمود : نعمان بن عمرو ، و حرث بن زيد ، پرسيدند اى محمد تو چه دينى دارى ؟ فرمود ملت و كيش ابراهيم ، كه دين او دين من است ، گفتند ابراهيم هم كه يهودى بود ، فرمود : تورات خود شما بين ما و شما حاكم باشد ، تورات را

--> ( 1 ) سوره زلزال آيه 7 . ( 2 ) مجمع البيان ج 2 ص 423 ط تهران . ( 3 ) الدر المنثور ج 2 ص 13 . ( 4 ) محلى است كه تورات در آن جا تدريس مىشود .